Larnaka i drukarnia, która zatrzymała czas. Podróż, która przypomniała mi, jak to się wszystko zaczęło

Wakacje, które niespodziewanie stały się podróżą w przeszłość

Poleciałem z rodziną na zwyczajne wakacje. Nic wielkiego — po prostu Cypr, Larnaka, ta piękna wyspa, gdzie człowiek chce tylko słońca, ciepła, trochę plaży, trochę jedzenia, trochę zwiedzania. Lecisz samolotem, patrzysz na błękit pod sobą i myślisz, że to będzie moment oddechu od wszystkiego, nawet od pracy, od branży, od druków, od całej tej codzienności. Chciałem się opalać. Chciałem odpocząć. Chciałem doświadczać.

I któregoś dnia, podczas zwykłego spaceru między uliczkami, pełnymi kawiarni, małych domów i zapachu morza, spojrzałem w bok — i stanąłem jak wryty. W witrynie, obok sklepu z pamiątkami, w jakimś niepozornym budynku… drukarnia.
Moja historia. Moje lata dziewięćdziesiąte. Mój świat sprzed rewolucji.

Cypr, który pachniał jak Trzy Lipy — déjà vu z czasów polskiego przełomu

Kiedy wysiadłem w Larnace, uderzyło mnie znane uczucie: suchy zapach powietrza, lekko słone, lekko metaliczne — jakby wilgotny upał niósł w sobie kurz starych maszyn drukarskich, oddech hal, które pamiętam z Trzech Lip. Podróż kilka tysięcy kilometrów dalej przeniosła mnie o trzy dekady wstecz, do czasów, gdy polski rynek poligraficzny dopiero budził się do życia.

Lata dziewięćdziesiąte. Trójmiasto.
Zakłady państwowe się rozpadają, drukarnie przechodzą w prywatne ręce. Jedne umierały po cichu, inne rodziły się jak na kacu — po nocach, z pożyczonych pieniędzy, z własnoręcznie skręcanych stołów montażowych. Wszyscy wtedy zaczynali od jednego: Romayor 313.

Mała maszyna, która była dla wielu przepustką do świata wolności — świata, w którym drukarnia mogła być niezależnością i ucieczką od państwowych „kombinatów”.

Ten, kto miał Heidenberga, był królem. A miejscem, gdzie wszyscy z branży prędzej czy później się mijali, był CEZEX — nasze centrum zaopatrzenia, zanim w ogóle pojawił się internet i nowoczesna dystrybucja.

Małe drukarnie Cypru, czyli jak wyglądało kiedyś polskie drukarstwo

Larnaka to nie Nowy Jork.
To miasto, gdzie drukarnia mieści się… w mieszkaniu. Dosłownie. Dwa pokoje: w jednym cyfrowa maszynka, w drugim bindownica z minionej epoki z jednokolorowym offsetem . Dwie osoby przy pracy, czasem jedna. Stare stoły, przetarte liniały, zapach farby i ciepłego papieru.

I nagle zrozumiałem: patrzę na obraz Polski sprzed trzydziestu lat.

Nie gorszy. Po prostu czystszy — nieskażony jeszcze:

• leasingami na miliony,
• systemami CMR,
• nocnymi zmianami,
• kontrolą jakości rodem z automotive,
• tempem, w którym branża biegnie dziś.

Tam czas płynie inaczej. Tak jak u nas kiedyś.

Maszyna nie jest elementem taśmowego procesu produkcyjnego. Maszyna jest częścią życia właściciela.

Od Romayora do Speedmastera — droga, którą przeszedł polski druk. Offset, który budował polski rynek

W Polsce dziś drukarnie to konglomeraty. Hale po 4–6 tysięcy metrów. Linie produkcyjne, które nie zatrzymują się w nocy. Offset UV z szybkością, o której w latach 90. nikt nawet nie marzył.

Patrzyłem na te cypryjskie drukarnie i widziałem… początek.
A potem myśl wróciła: ja przecież widziałem tę drogę całą.

• Romayor zamieniał się w GTO.
• GTO zamieniał się w Speedmastera.
• Speedmaster zaczął sam kontrolować kolor, skosy i densytometrię.

Sitodruk, który wyszedł z piwnicy i stał się precyzyjną technologią

Pamiętam sitodruk w piwnicach — rakla, emulsja, lampa UV. A potem… automaty, linie, produkcja wielkonakładowa, powtarzalność, jakość.

Przełom: druk sublimacyjny i nowe systemy targowe

A później przyszła technologia, która odmieniła wszystko — druk sublimacyjny na tkaninach.
To on sprawił, że świat eventów, stoisk targowych i brandingu przestrzennego wszedł na inny poziom.

Nagle:

• grafiki nie falowały,
• kolory stały się głębokie i żywe,
• całą ściankę 3×3 można było złożyć do torby,
• stoisko mobilne mieściło się w bagażniku,
• konstrukcje aluminiowe stały się standardem,
• wymiana grafiki trwała kilka minut.

Sublimacja zrewolucjonizowała to, co dziś sprzedajemy jako systemy targowe:
ścianki tekstylne, SEG, kasetony LED, flagi, modułowe stoiska 3×3 i 3×4.

To była cicha rewolucja — ale największa w tej branży od lat.

Wielki format — gdy ploter stał się fabryką

Plotery pigmentowe a potem solwenty 1,6 m były początkiem.
Potem przyszły 3-metrowe i 5-metrowe giganty UV, hybrydy i sublimacja, które drukują tkaniny i materiały eventowe szybciej, niż kiedyś wywoływało się rolkę filmu.

Druk wielkoformatowy stał się fundamentem:

• kasetonów,
• stoisk,
• brandingów hal,
• reklam outdoorowych,
• grafik przestrzennych,
• potykaczy i standów eventowych.

Polska poligrafia — rewolucja, z której często nie zdajemy sobie sprawy

Widziałem tę ewolucję od środka — od pierwszego stukotu Romayora po nowoczesne linie produkcyjne, które same dbają o kolor, rejestr i stabilność.

I kiedy stoję przed małą drukarnią w Larnace, widzę wszystko:

• przeszłość,
• teraźniejszość,
• i przyszłość poligrafii.

Widzę też różnicę:

Cypr zatrzymał czas. Polska przyspieszyła.

A ja stoję dokładnie w miejscu, gdzie te dwa światy się przecinają.

Co naprawdę dała mi ta podróż?

Zrozumiałem, że należę do pokolenia, które pamięta:

• trajkot starego Romayora,
• smród sitodruku,
• pierwsze Konice robiące 12 stron na minutę,
• pierwsze plotery solventowe,
• moment, kiedy sublimacja wywróciła rynek tekstyliów.

I jednocześnie widzę przyszłość:

• maszyny LED-UV,
• automatyzację,
• roboty i tekstylia drukowane fotograficznie,
• trybunki i systemy targowe, które składa się jak konstrukcje Lego.

To wszystko tworzy świat, z którym pracuję dziś — również dzięki projektom realizowanym przez sklepzreklamami.pl.

Dwa światy i jedna historia

Ta podróż nie była tylko odpoczynkiem. Była powrotem do początku. I przypomnieniem, jak daleko zaszliśmy — jako branża, jako kraj i jako ludzie, którzy wierzyli w druk.

Cypr pokazał mi przeszłość. Polska pokazała mi przyszłość. A ja stoję dokładnie na styku tych dwóch światów.

I to jest właśnie najlepsze miejsce, z którego można opowiadać historię druku.

Zobacz także: historia Trzech Lip — miejsce, od którego zaczęła się polska poligrafia

Jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego mała drukarenka w Larnace przypomniała mi o latach dziewięćdziesiątych, zobacz koniecznie artykuł o Zakładach Graficznych Trzy Lipy 3 w Gdańsku — miejscu, które drukowało całe miasto i ukształtowało pokolenia drukarzy.

To właśnie tam pracowały pierwsze Romayory 313, tam zaczynał się polski druk offsetowy, tam rodziły się prywatne drukarnie lat 90., zanim rynek przeszedł do druku wielkoformatowego, sublimacji i systemów targowych.

Przeczytaj pełną historię Zakładów Graficznych Trzy Lipy →

Doświadcz nowoczesnej poligrafii w praktyce

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda współczesna, lekka i mobilna poligrafia — od ścianek tekstylnych, przez stoiska 3×3, po kasetony LED i druk sublimacyjny — odwiedź sklepzreklamami.pl.
To właśnie tam widać najlepiej, jak daleko zaszła branża od czasów Romayora i pierwszych drukarni z lat dziewięćdziesiątych.
Sprawdź systemy, które dziś budują wizerunek marek na eventach i targach… i przekonaj się, że przyszłość poligrafii jest o wiele lżejsza, prostsza i piękniejsza, niż była kiedykolwiek wcześniej.